Η Rue Daru στη Μεγάλη Βρετανία

Η Αρχιεπισκοπή των Ορθοδόξων Εκκλησιών Ρωσικής Παράδοσης στη Δυτική Ευρώπη είναι αρχιεπισκοπή του Πατριαρχείου Μόσχας με έδρα το Παρίσι, η οποία διατηρεί τους δικούς της κανονισμούς εκκλησιαστικής ζωής. Την αποκαλούν «Rue Daru», από την οδό όπου βρίσκεται ο καθεδρικός της ναός, του Αγίου Αλεξάνδρου Νιέφσκι. Στη Μεγάλη Βρετανία η αρχιεπισκοπή έχει μια αρχιερατική περιφέρεια, δηλαδή μια ομάδα ενοριών που έχει ανατεθεί σε έναν αρχιερατικό επίτροπο. Σήμερα περιλαμβάνει μερικές μικρές κοινότητες, μια σκήτη στο Ουόλσινγκχαμ και, από τον Δεκέμβριο του 2025, έναν βοηθό επίσκοπο γεννημένο στη Γλασκώβη. Βοηθός επίσκοπος είναι ο επίσκοπος που βοηθά τον επιχώριο επίσκοπο, δηλαδή τον ιεράρχη που κυβερνά την επαρχία.

Η ιστορία της αρχιεπισκοπής και ο σχεδόν εκατονταετής χωρισμός της από τη ROCOR, τη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία Εκτός Ρωσίας, παρουσιάστηκαν στο άρθρο Rue Daru, το ρωσικό Παρίσι και η ROCOR. Εδώ παρακολουθούμε μόνο το βρετανικό σκέλος αυτής της ιστορίας: πώς έφτασε η αρχιεπισκοπή στη Μεγάλη Βρετανία, πού προσεύχονται σήμερα οι κοινότητές της και γιατί η σχέση της με την εδώ επισκοπή της ROCOR παραμένει διαταραγμένη.

Η ρωσική ενορία του Λονδίνου

Η Αρχιεπισκοπή του Παρισιού γεννήθηκε το 1921, όταν ο Άγιος Πατριάρχης Τύχων εμπιστεύθηκε στον Μητροπολίτη Ευλόγιο τις ρωσικές ενορίες της Δυτικής Ευρώπης. Το 1931 ο Μητροπολίτης Ευλόγιος πέρασε, μαζί με τις ενορίες που τον ακολουθούσαν, στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, δηλαδή στο Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως. Ανάμεσά τους ήταν και η ρωσική ενορία του Λονδίνου, ο παλαιός ναός της ρωσικής πρεσβείας.

Στο τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου ο Μητροπολίτης Ευλόγιος θέλησε να επιστρέψει στο Πατριαρχείο Μόσχας, και η ενορία του Λονδίνου τον ακολούθησε. Μετά τον θάνατό του, το 1946, η Αρχιεπισκοπή του Παρισιού επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη, ενώ η ενορία του Λονδίνου έμεινε στο Πατριαρχείο Μόσχας. Από τότε οι δρόμοι τους χώρισαν.

Από την ενορία του Λονδίνου γεννήθηκε το 1962 η Επισκοπή του Σουρόζ, μέσω της οποίας το Πατριαρχείο Μόσχας ποιμαίνει τους πιστούς του στη Μεγάλη Βρετανία και την Ιρλανδία. Έως το 2003 την επισκοπή κυβερνούσε ο Μητροπολίτης Αντώνιος (Bloom), ο οποίος της έδωσε ιδιαίτερη μορφή. Οι ακολουθίες τελούνταν σε μεγάλο βαθμό στα αγγλικά, και στις ενορίες συγκεντρώνονταν πιστοί από πολλά έθνη, ανάμεσά τους πολλοί Άγγλοι που είχαν έρθει στην Ορθοδοξία. Οι πιστοί κοινωνούσαν συχνά, χωρίς να τους ζητείται εξομολόγηση πριν από κάθε Θεία Κοινωνία, και κληρικοί και λαϊκοί εργάζονταν μαζί για τη ζωή της επισκοπής.

Η κρίση του Σουρόζ

Μετά την πτώση του κομμουνισμού ήρθαν στη Μεγάλη Βρετανία πολλοί Ρώσοι. Ορισμένοι από αυτούς, συνηθισμένοι στην εκκλησιαστική τάξη της Ρωσίας, παραπονέθηκαν στη Μόσχα για τον τρόπο ζωής της επισκοπής και ζήτησαν το Σουρόζ να πλησιάσει τη συνήθη τάξη της Ρωσικής Εκκλησίας. Όσοι επιθυμούσαν την αλλαγή την ονόμαζαν «εξομάλυνση», ενώ όσοι την απέρριπταν την ονόμαζαν «ρωσοποίηση».

Το 2003, όταν ο Μητροπολίτης Αντώνιος αποσύρθηκε, η Μόσχα ανέθεσε τη διοίκηση της επισκοπής, ως διαχειριστή, στον Επίσκοπο Βασίλειο (Osborne), τον οποίο ο Μητροπολίτης ήθελε για διάδοχό του. Λίγες ημέρες αργότερα ο Μητροπολίτης Αντώνιος εκοιμήθη εν Κυρίω, και οι διαφωνίες στην επισκοπή βάθυναν.

Ο Επίσκοπος Βασίλειος και οι στενοί του συνεργάτες φοβούνταν ότι η Μόσχα ήθελε να αλλάξει τη μορφή που είχε δώσει στην επισκοπή ο Μητροπολίτης Αντώνιος. Ο επίσκοπος έλεγε ότι η Μόσχα ήθελε να κάνει το Σουρόζ μια «συνηθισμένη» επισκοπή εκτός Ρωσίας, όπως εκείνη την εννοούσε. Υποστήριζε επίσης ότι το Τμήμα Εξωτερικών Εκκλησιαστικών Σχέσεων του Πατριαρχείου Μόσχας στήριζε όσους αμφισβητούσαν τη διοίκησή του. Θεωρούσε αυτή τη στήριξη αντικανονική ανάμειξη στην επισκοπή που διοικούσε. Ομολογούσε ότι αισθανόταν όλο και πιο εξαντλημένος από την πίεση όσων του αντιτίθενταν.

Γι’ αυτό αναζήτησε προστασία στην Κωνσταντινούπολη. Υπό το Οικουμενικό Πατριαρχείο βρισκόταν επίσης η Αρχιεπισκοπή του Παρισιού, η οποία ποίμαινε ενορίες ρωσικής παράδοσης στη Δυτική Ευρώπη. Σε πολλά έμοιαζε με το Σουρόζ. Είχε γεννηθεί από την ίδια ρωσική μετανάστευση από την οποία προερχόταν και ο Μητροπολίτης Αντώνιος, που είχε μεγαλώσει στο Παρίσι. Διατηρούσε τη ρωσική τάξη των ακολουθιών, αλλά στις ενορίες της τελούνταν ακολουθίες και στις γλώσσες των τόπων. Οι πιστοί της προέρχονταν από πολλά έθνη.

Η αρχιεπισκοπή διοικούνταν σύμφωνα με τους κανονισμούς της Συνόδου της Μόσχας του 1917–1918, εκείνης που εξέλεξε Πατριάρχη τον Άγιο Τύχωνα. Η Σύνοδος έβλεπε τους κληρικούς και τους λαϊκούς ως συνεργάτες του επισκόπου. Η ίδια Σύνοδος είχε καθοδηγήσει και τον Μητροπολίτη Αντώνιο στο Σουρόζ. Μέσω αυτής της αρχιεπισκοπής, οι πιστοί του Σουρόζ μπορούσαν να περάσουν στην Κωνσταντινούπολη χωρίς να χάσουν τη ρωσική παράδοση και τον τρόπο ζωής που γνώριζαν.

Τον Απρίλιο του 2006 ο Επίσκοπος Βασίλειος ζήτησε από τον Πατριάρχη Αλέξιο να τον απολύσει από το Πατριαρχείο Μόσχας μαζί με ολόκληρη την Επισκοπή του Σουρόζ, και όχι μόνο με όσους ήθελαν να τον ακολουθήσουν. Ήθελε το Σουρόζ να γίνει νέα επισκοπή της Κωνσταντινουπόλεως, δίπλα στην Αρχιεπισκοπή του Παρισιού. Στην επιστολή που έστειλε έπειτα στον Οικουμενικό Πατριάρχη μίλησε μόνο για τον εαυτό του και για τους κληρικούς και τις ενορίες που ήθελαν να τον ακολουθήσουν. Απευθυνόμενος στην Κωνσταντινούπολη, επικαλέστηκε, μεταξύ άλλων, τους κανόνες 9 και 17 της Δ΄ Οικουμενικής Συνόδου. Κατά την ερμηνεία του Οικουμενικού Πατριαρχείου, οι κανόνες αυτοί δίνουν στον θρόνο της Κωνσταντινουπόλεως το δικαίωμα να δέχεται τέτοιες εκκλήσεις. Το Πατριαρχείο Μόσχας δεν δέχεται αυτή την ερμηνεία όταν εφαρμόζεται σε επισκόπους άλλων αυτοκέφαλων Εκκλησιών.

Η Μόσχα δεν του έδωσε απολυτήριο. Ο Πατριάρχης Αλέξιος τον προέτρεψε να συνεχίσει να ποιμαίνει τους πιστούς του Σουρόζ μέσα στη Ρωσική Εκκλησία και του ζήτησε να αποσύρει την επιστολή του προς την Κωνσταντινούπολη. Ο Επίσκοπος Βασίλειος αρνήθηκε, και τον Μάιο του 2006 ο Πατριάρχης τον απάλλαξε από τη διοίκηση της επισκοπής και τον έθεσε σε σύνταξη, χωρίς δικαίωμα μετάβασης σε άλλη δικαιοδοσία.

Η Κωνσταντινούπολη τον δέχθηκε ωστόσο, αν και δεν είχε απολυτήριο γράμμα, δηλαδή το έγγραφο με το οποίο ο επίσκοπος ενός κληρικού του επιτρέπει να περάσει σε άλλον ιεράρχη. Δεν του έδωσε όμως τη νέα επισκοπή που είχε ζητήσει. Τον έκανε βοηθό επίσκοπο ακριβώς στην Αρχιεπισκοπή του Παρισιού.

Περισσότερες από δέκα ενορίες και μερικές μικρότερες κοινότητες έφυγαν από το Σουρόζ μαζί του, ανάμεσά τους η ενορία του Ευαγγελισμού στην Οξφόρδη, όπου ήταν εφημέριος. Από αυτές γεννήθηκε το βρετανικό σκέλος της Αρχιεπισκοπής του Παρισιού, η οποία υπήρχε ήδη πάνω από ογδόντα χρόνια. Οι υπόλοιπες ενορίες, ανάμεσά τους και ο καθεδρικός ναός του Λονδίνου, έμειναν στην Επισκοπή του Σουρόζ.

Η Μόσχα θεώρησε την αποχώρηση παραβίαση των κανόνων. Υποστήριξε ότι, μετά την απομάκρυνσή του, ο Επίσκοπος Βασίλειος δεν είχε πλέον εξουσία να απολύσει τους κληρικούς του. Μια επιτροπή της Συνόδου της Μόσχας εξέτασε την κρίση. Μέλος της ήταν και ο Αρχιεπίσκοπος Βερολίνου Μάρκος, ο οποίος τότε ποίμαινε επίσης την επισκοπή της ROCOR στη Μεγάλη Βρετανία. Η επιτροπή έκρινε την απόφαση του Επισκόπου Βασιλείου προσωπική, ειλημμένη χωρίς τη γνώμη των κληρικών και της επισκοπικής συνέλευσης. Επισήμανε επίσης ότι ήταν αντίθετη προς το καταστατικό της επισκοπής.

Τον Ιούλιο του 2006, μετά την υποδοχή του στην Κωνσταντινούπολη, η Σύνοδος της Μόσχας του επέβαλε αργία μέχρι μετανοίας ή μέχρι κρίσεως από σύνοδο επισκόπων. Έναν χρόνο αργότερα, κατόπιν αιτήματος του Πατριάρχη Βαρθολομαίου, η Μόσχα ήρε την αργία και του έδωσε απολυτήριο γράμμα, ώστε να μην υπάρχει πλέον σκάνδαλο ανάμεσα στους Ορθοδόξους των Βρετανικών Νήσων. Ο Επίσκοπος Βασίλειος αποσύρθηκε το 2009, και από τότε οι κοινότητες που ήρθαν μαζί του αποτελούν αρχιερατική περιφέρεια της αρχιεπισκοπής.

Ο χωρισμός του 2019

Στις 27 Νοεμβρίου 2018 το Οικουμενικό Πατριαρχείο κατήργησε την εξαρχία του Παρισιού. Εξαρχία είναι μια εκκλησιαστική δομή που τελεί υπό την άμεση προστασία ενός πατριάρχη. Ζητήθηκε από τις ενορίες να ενταχθούν στις ελληνικές μητροπόλεις των χωρών τους. Για τη Μεγάλη Βρετανία, ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος ζήτησε από τον Αρχιεπίσκοπο Θυατείρων Γρηγόριο να δεχθεί χωρίς καθυστέρηση τις ενορίες ρωσικής παράδοσης.

Την αρχιεπισκοπή διοικούσε τότε ο Ιωάννης (Renneteau), Γάλλος γεννημένος στο Μπορντό το 1942. Από τον Νοέμβριο του 2015 την κυβέρνησε αρχικά ως τοποτηρητής, δηλαδή ιεράρχης που αναπληρώνει τον επιχώριο επίσκοπο έως την εκλογή, και τον Απρίλιο του 2016 επικυρώθηκε ως αρχιεπίσκοπος. Αργότερα διηγήθηκε γιατί δεν αποδέχθηκε την κατάργηση. Κατά τη μαρτυρία του, οι Έλληνες μητροπολίτες του είχαν πει ότι δεν βρίσκονται στην Ευρώπη για να κάνουν ιεραποστολή. Η αρχιεπισκοπή όμως είχε ενορίες που λειτουργούσαν στα γαλλικά, άλλες στα ρωσικά και άλλες σε τρεις ή τέσσερις γλώσσες συγχρόνως. Ο διαμοιρασμός τους στις ελληνικές μητροπόλεις θα έσβηνε, έλεγε, το πνεύμα συνεργασίας και ελευθερίας της αρχιεπισκοπής.

Στις 23 Φεβρουαρίου 2019 η έκτακτη γενική συνέλευση της αρχιεπισκοπής απέρριψε την κατάργηση με σχεδόν 93% των ψήφων. Τον Σεπτέμβριο, η πρόταση ένωσης με το Πατριαρχείο Μόσχας έλαβε 58,1% των ψήφων και δεν συγκέντρωσε την απαιτούμενη πλειοψηφία. Στις 14 Σεπτεμβρίου 2019 η Σύνοδος της Ρωσικής Εκκλησίας δέχθηκε τον Αρχιεπίσκοπο Ιωάννη και του εμπιστεύθηκε τους κληρικούς και τις ενορίες που ήθελαν να τον ακολουθήσουν. Η ένωση ολοκληρώθηκε στη Μόσχα στις 3 Νοεμβρίου 2019, όταν ο Αρχιεπίσκοπος Ιωάννης προήχθη σε μητροπολίτη. Από τις 115 ενορίες, κοινότητες και μονές της πρώην εξαρχίας, οι 67 τον ακολούθησαν. Σήμερα η αρχιεπισκοπή έχει περίπου εξήντα ενορίες σε επτά χώρες, με περίπου 75 ιερείς και 30 διακόνους.

Στη Μεγάλη Βρετανία η αρχιερατική περιφέρεια διαλύθηκε σχεδόν ολοκληρωτικά. Το φθινόπωρο του 2019 οι εννέα μεγαλύτερες ενορίες και κοινότητες που είχαν απομείνει σε αυτήν ψήφισαν, οι περισσότερες με μεγάλες πλειοψηφίες ή ομόφωνα, να παραμείνουν στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, υπό τον Αρχιεπίσκοπο Θυατείρων Νικήτα. Ο Αρχιεπίσκοπος Νικήτας ζήτησε κάθε ενορία να περάσει από την προσήκουσα διαδικασία πριν γίνει δεκτή. Στον ιστότοπο της αρχιερατικής περιφέρειας που έμεινε υπό τη Μόσχα αναφέρεται ότι, εξαιτίας των αλλαγών δικαιοδοσίας, ένα μέρος των ανθρώπων, των κοινοτήτων και της περιουσίας πέρασε σε άλλες επισκοπές.

Οι κοινότητες που έμειναν υπό την Κωνσταντινούπολη αποτελούν σήμερα μια αρχιερατική περιφέρεια ενοριών ρωσικής παράδοσης μέσα στην Αρχιεπισκοπή Θυατείρων, με επικεφαλής τον π. Patrick Hodson. Η περιφέρεια αυτή θεωρεί τον εαυτό της κληρονόμο ορισμένων από τις κοινότητες που ίδρυσε ο Μητροπολίτης Αντώνιος. Σύμφωνα με τον ιστότοπό της, περιλαμβάνει εννέα ενορίες και επτά μικρότερες κοινότητες.

Οι ενορίες:

Οξφόρδη – Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, όπου εφημέριος υπήρξε ο Επίσκοπος Βασίλειος
Λονδίνο, συνοικία Clapham – Αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου
Λονδίνο, City – Κοιμήσεως της Θεοτόκου
Έξετερ – Αγίου Προφήτου Ηλιού
Νότιγχαμ – Αγίων Αιδανού και Τσαντ
Τσέστερφιλντ – Αγίου Κούθμπερτ
Keswick, Κάμπρια – Αγίων Μπέγκα, Μούνγκο και Χέρμπερτ
Great Walsingham – Μεταμορφώσεως του Σωτήρος
Lewes – Γεννήσεως του Χριστού

Οι μικρότερες κοινότητες:

Λιντς – Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου
Lamberhurst, Κεντ – Αγίου Λουκά του Ευαγγελιστού
Καντερβουρία – Αγίου Θεοδώρου Καντερβουρίας
Redbourn, Χέρτφορντσαϊρ – Αγίων Συμεών και Άννης
Dunblane, Σκωτία – Αγίων Νικολάου και Μπλέιν
Alnwick, Νορθάμπερλαντ – η κοινότητα του ησυχαστηρίου της Θεοτόκου και του Αγίου Κούθμπερτ
Γκίλντφορντ – Αγίας Τριάδος

Η διαίρεση φαίνεται και στον χάρτη. Στο Έξετερ, όπως και στην περιοχή ανάμεσα στο Σέφιλντ και στο Τσέστερφιλντ, καθεμία από τις δύο αρχιερατικές περιφέρειες έχει σήμερα από μία κοινότητα.

Το βρετανικό σκέλος της αρχιεπισκοπής είχε γεννηθεί το 2006 από κοινότητες που είχαν φύγει από τη Μόσχα για να διατηρήσουν τον τρόπο ζωής τους. Το 2019, οι λίγες κοινότητες που ακολούθησαν τον Μητροπολίτη Ιωάννη, ανάμεσά τους και εκείνη της Γλασκώβης, βρέθηκαν ακριβώς υπό τη Μόσχα. Εκεί η αρχιεπισκοπή διατηρεί τους δικούς της κανονισμούς. Από αυτό το μικρό υπόλοιπο η αρχιερατική περιφέρεια άρχισε να αυξάνεται ξανά. Τον Σεπτέμβριο του 2020 ιδρύθηκε μια κοινότητα στην περιοχή του Σέφιλντ και τον Μάρτιο του 2021 η ενορία του Κάρντιφ.

Τρεις δομές της ίδιας Εκκλησίας

Μετά το 2019, η Ρωσική Εκκλησία έχει στη Μεγάλη Βρετανία τρεις δομές. Η πρώτη είναι η Επισκοπή του Σουρόζ, που ιδρύθηκε το 1962 από την παλαιά ρωσική ενορία του Λονδίνου. Από τις 28 Δεκεμβρίου 2018 ανήκει στην Πατριαρχική Εξαρχία Δυτικής Ευρώπης του Πατριαρχείου Μόσχας, η οποία συγκεντρώνει τις επισκοπές της Ρωσικής Εκκλησίας σε αυτό το μέρος του κόσμου.

Η δεύτερη είναι η Επισκοπή Μεγάλης Βρετανίας και Δυτικής Ευρώπης της ROCOR, με καθεδρικό ναό στο Chiswick, στο δυτικό Λονδίνο, με επικεφαλής από τον Σεπτέμβριο του 2018 τον Επίσκοπο Ειρηναίο. Σύμφωνα με την Πράξη Κανονικής Κοινωνίας του 2007, η ROCOR είναι αναπόσπαστο αυτοδιοίκητο τμήμα της Ρωσικής Εκκλησίας. Έχει λοιπόν δικό της καθεστώς, διαφορετικό από εκείνο μιας συνήθους επισκοπής.

Η τρίτη είναι η αρχιερατική περιφέρεια της Αρχιεπισκοπής του Παρισιού. Και οι τρεις ανήκουν στη Ρωσική Εκκλησία, αλλά διαφέρουν ως προς το καθεστώς, τον ιεράρχη και την ιστορία.

Η αρχιερατική περιφέρεια που έμεινε υπό την Κωνσταντινούπολη ανήκει όμως στο Οικουμενικό Πατριαρχείο. Τον Οκτώβριο του 2018 η Ιερά Σύνοδος της Ρωσικής Εκκλησίας αποφάσισε τη διακοπή της ευχαριστιακής κοινωνίας με το Οικουμενικό Πατριαρχείο, εξαιτίας των αποφάσεων της Κωνσταντινουπόλεως για την Ουκρανία. Γι’ αυτό οι κοινότητες που έως το 2019 αποτελούσαν την ίδια αρχιερατική περιφέρεια δεν κοινωνούν σήμερα από το ίδιο Ποτήριο.

Οι κοινότητες σήμερα

Η αρχιερατική περιφέρεια περιγράφει τον εαυτό της ως ιεραποστολικό έργο με ισχυρή διανοητική κληρονομιά. Θέλει να είναι μια ορθόδοξη παρουσία ριζωμένη στους τόπους όπου ζει, ανοιχτή σε όλους, που λειτουργεί στη γλώσσα του τόπου και συναντά τους ανθρώπους εκεί όπου βρίσκονται. Στον ιστότοπό της αναφέρεται ότι το έργο αυτό γίνεται μαζί με την Επισκοπή του Σουρόζ, με τη ROCOR και με τις άλλες κανονικές ορθόδοξες δικαιοδοσίες της Δυτικής Ευρώπης.

Η γλώσσα των ακολουθιών είναι κυρίως η αγγλική, αλλά κάθε κοινότητα μπορεί να προσεύχεται και στις γλώσσες των πιστών της: ουαλικά ή γαελικά, ρωσικά, ουκρανικά, ρουμανικά, ελληνικά. Στο εορτολόγιό τους έχουν θέση οι άγιοι της Αγγλίας, της Ιρλανδίας, της Σκωτίας και της Ουαλίας, δίπλα στις ρωσικές λειτουργικές ρίζες. Οι κοινότητες είναι διάσπαρτες από τη Γλασκώβη ως το Έξετερ, και αρκετές από αυτές προσεύχονται σε ναούς που τους έχουν παραχωρηθεί.

Στον ιστότοπο της αρχιερατικής περιφέρειας εμφανίζονται σήμερα έξι ενορίες και κοινότητες και μία σκήτη:

Κάρντιφ – Αγίων Θεοδώρου και Τείλο
Γλασκώβη – Αγίου Αρχαγγέλου Γαβριήλ
Έξετερ – Αγίων Παγκρατίου και Σεργίου
Σέφιλντ – Αγίου Σιλουανού και Πάντων των Αγίων της Βρετανίας και της Ιρλανδίας
Νόρθαμπτον – Αγίας Άννης
Νόριτς – Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου
Ουόλσινγκχαμ – Σκήτη της Θεοτόκου «Η Ανέλπιστος Χαρά»

Κάρντιφ: Άγιοι Θεόδωρος και Τείλο

Ο Μητροπολίτης Ιωάννης ίδρυσε την ενορία τον Μάρτιο του 2021, με εφημέριο τον π. Ιάκωβο Siemens. Ο π. Ιάκωβος είναι Καναδός, ζει περίπου είκοσι χρόνια στην Ουαλία και έχει οκτώ παιδιά. Η ενορία γεννήθηκε από την κοινότητα που ποίμαινε στο Κάρντιφ πριν γίνει ορθόδοξος, αφού αρκετοί από τους πιστούς της ήρθαν μαζί του στην Ορθοδοξία. Προστάτες της ενορίας είναι δύο άγιοι της πρώτης χιλιετίας, που τιμώνται σε αυτά τα νησιά. Ο Άγιος Θεόδωρος ο Ταρσεύς ήταν αρχιεπίσκοπος Καντερβουρίας τον 7ο αιώνα. Ο Άγιος Τείλο ήταν επίσκοπος στην Ουαλία τον 6ο αιώνα. Ο π. Ιάκωβος αφιέρωσε τη διδακτορική του διατριβή στη διδασκαλία του Αγίου Θεοδώρου για τον Χριστό, και το έργο εκδόθηκε το 2010.

Την Κυριακή η Θεία Λειτουργία τελείται στις 12:30 στον μεθοδιστικό ναό της Conway Road. Στις αρχές του 2026, χάρη στη δωρεά ενός Αμερικανού ευεργέτη, η ενορία αγόρασε στα όρια της πόλης ένα κτίριο ναού, το οποίο περιγράφει ως ιστορικό. Το κτίριο πρέπει ακόμη να διαμορφωθεί και να καθαγιαστεί, και έως τότε η Λειτουργία συνεχίζει να τελείται στην Conway Road. Από τον Ιούνιο του 2026 η ενορία συγκεντρώνει χρήματα για τέμπλο, ιερά σκεύη, κουζίνα, τουαλέτες και εργασίες αποκατάστασης. Στις 2 Οκτωβρίου 2026 η έκκληση είχε συγκεντρώσει 6.436 λίρες από τις 8.000 που ζητούνταν.

Στην έκκλησή της η ενορία μνημονεύει την παράδοση σύμφωνα με την οποία ο Άγιος Αριστόβουλος, ένας από τους Εβδομήκοντα Αποστόλους, ήταν ο πρώτος επίσκοπος των Βρετανών και πέθανε μαρτυρικά στην Ουαλία. Ήδη από το 2021 ο π. Ιάκωβος έλεγε ότι θέλει να καλεί τους ανθρώπους στην πίστη μέσω των αγίων που έζησαν σε αυτούς τους τόπους. Η γη γύρω από το Κάρντιφ, έλεγε, είναι γεμάτη ιερές πηγές, που τις συναντά σχεδόν κάθε δύο χιλιόμετρα όταν κάνει ποδήλατο.

Ο π. Ιάκωβος διευθύνει επίσης το Κέντρο Ορθόδοξης Μόρφωσης στη Δυτική Ευρώπη, ένα κέντρο θεολογικής κατάρτισης της αρχιεπισκοπής που άνοιξε το 2026 και δέχεται φοιτητές από όλο τον κόσμο. Το 2023 ίδρυσε στο Κάρντιφ, μαζί με τον Dr Joshua Matthan Brown, τον εκδοτικό οίκο St Sergius Press, ο οποίος εκδίδει κατηχητικά έργα και θεολογικές μελέτες. Ανάμεσα στα βιβλία του είναι ένα μικρό κατηχητικό εγχειρίδιο, το Orthodox Basics (2024), με εικονογράφηση του αγιογράφου Aidan Hart.

Γλασκώβη: Άγιος Αρχάγγελος Γαβριήλ

Από το 2013 η κοινότητα προσεύχεται σε μια κρύπτη κάτω από τον ναό Kelvin West, τον πρώην ναό Wellington στη University Avenue, την οποία διέθεσε η Εκκλησία της Σκωτίας. Ο π. Αυγουστίνος την ανακαίνισε εξ ολοκλήρου και τη μετέτρεψε σε παρεκκλήσι. Το παρεκκλήσι είναι αφιερωμένο στον Αρχάγγελο Γαβριήλ και στη μνήμη του Αρχιεπισκόπου Κομάνων Γαβριήλ, ο οποίος κυβέρνησε την Αρχιεπισκοπή του Παρισιού από το 2003 έως το 2013.

Η κοινότητα συντηρείται μόνο από τις προσφορές των μελών της και βλέπει το έργο της ως στήριξη του ορθόδοξου κηρύγματος στη Σκωτία. Εφημέριος και πνευματικός της είναι ο βοηθός επίσκοπος της αρχιεπισκοπής, ο μοναδικός ιερέας της, με τη βοήθεια ενός διακόνου.

Έξετερ: Άγιοι Παγκράτιος και Σέργιος

Η κοινότητα λειτουργεί δύο φορές τον μήνα, στις 10:30, στον ναό του Αγίου Παγκρατίου στην High Street. Ο Άγιος Παγκράτιος ήταν νεαρός μάρτυρας της Ρώμης, που τιμάται από παλιά στην Αγγλία. Η κοινότητα συγκεντρώνει τους Ορθοδόξους της νοτιοδυτικής Αγγλίας. Ανάμεσα στους πιστούς υπάρχουν Άγγλοι, Έλληνες, Λιθουανοί, Ρώσοι, Ουκρανοί, Βούλγαροι, Λευκορώσοι, Εσθονοί και Αμερικανοί.

Ο ιερομόναχος Πορφύριος, ένας από τους ιδρυτές της κοινότητας, υπηρετεί ως ιερέας πενήντα χρόνια. Στον ιστότοπο της αρχιερατικής περιφέρειας εμφανίζεται ως αναπληρωτής αρχιερατικός επίτροπος. Τον Μάιο του 2025 φίλοι της κοινότητας έφεραν από τη Ρωσία μια εικόνα του Αγίου Παγκρατίου, έργο της Svetlana Vesnina, και την τοποθέτησαν στον ναό.

Σέφιλντ: Άγιος Σιλουανός και Πάντες οι Άγιοι της Βρετανίας και της Ιρλανδίας

Η κοινότητα ιδρύθηκε τον Σεπτέμβριο του 2020 με την ευλογία του Μητροπολίτη Ιωάννη και την ποιμαίνει ο πρωθιερέας Τιμόθεος (Curtis). Το 2021 ο π. Τιμόθεος ήταν αρχιερατικός επίτροπος. Η κοινότητα συνήθως συνέρχεται την πρώτη, την τρίτη και την πέμπτη Κυριακή του μήνα.

Προστάτες της είναι ο Άγιος Σιλουανός ο Αθωνίτης, ο Ρώσος μοναχός του Αγίου Όρους που εκοιμήθη το 1938 και εορτάζεται στις 24 Σεπτεμβρίου, και Πάντες οι Άγιοι της Βρετανίας και της Ιρλανδίας, που εορτάζονται την τρίτη Κυριακή μετά την Πεντηκοστή. Στον ιστότοπό της η κοινότητα συγκεντρώνει προσευχές και οδηγίες για όσους προσεύχονται στο σπίτι.

Νόρθαμπτον: Αγία Άννα

Η ενορία συνέρχεται σε ένα πρώην κοινοτικό κέντρο στην Cattlemarket Road, στα νότια όρια της πόλης, κοντά στον ποταμό Nene. Το κτίριο δεν μοιάζει ακόμη με ναό. Την Κυριακή η Θεία Λειτουργία τελείται στις 10:30. Τη Δευτέρα, στις 19:00, οι πιστοί συγκεντρώνονται για την Ευχή του Ιησού και την Τετάρτη, την ίδια ώρα, για τον Εσπερινό.

Οι ακολουθίες γίνονται κυρίως στα αγγλικά, με το παλαιό ημερολόγιο. Κατά τη διάρκεια της ακολουθίας οι πιστοί λένε το «Πάτερ ημών» ο καθένας στη γλώσσα του.

Νόριτς: Άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος

Η κοινότητα ιδρύθηκε το 1982, όταν ανήκε στην Επισκοπή του Σουρόζ, από τον ηγούμενο Δαβίδ (Meyrick) του ναού του Αγίου Σεραφείμ στο Ουόλσινγκχαμ, μαζί με τον Μητροπολίτη Αντώνιο (Bloom). Το 1983 ο π. Patrick (Hodson) χειροτονήθηκε ως ιερέας της. Από το 1986 έως το 2009 η κοινότητα προσευχόταν στον παλαιό μεσαιωνικό ναό St John de Sepulchre, ο οποίος τα χρόνια εκείνα ονομαζόταν ναός του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου.

Σήμερα συνέρχεται σε μια αίθουσα του μεθοδιστικού ναού στην Chapelfield Road. Από το 2018, μετά την αποχώρηση του π. Patrick, την ποιμαίνει ο π. Ιουλιανός (Sadowski). Οι ακολουθίες ψάλλονται κυρίως στα αγγλικά, με λίγα σλαβονικά.

Ουόλσινγκχαμ: Σκήτη της Θεοτόκου «Η Ανέλπιστος Χαρά»

Η σκήτη βρίσκεται στον κεντρικό δρόμο του Little Walsingham και τη φροντίζει η μοναχή Melangell. Από εδώ προετοιμάζεται κάθε χρόνο το προσκύνημα της αρχιεπισκοπής στο Ουόλσινγκχαμ.

Ένας επίσκοπος από τη Σκωτία

Στις 4 Οκτωβρίου 2025 η έκτακτη γενική συνέλευση της αρχιεπισκοπής εξέλεξε βοηθό επίσκοπο τον ηγούμενο Αυγουστίνο (McBeth), εφημέριο της κοινότητας της Γλασκώβης. Ο Πατριάρχης Κύριλλος και η Σύνοδος της Ρωσικής Εκκλησίας επικύρωσαν την εκλογή στις 30 Οκτωβρίου. Στις 14 Δεκεμβρίου 2025, στον καθεδρικό ναό της rue Daru, ο Μητροπολίτης Ιωάννης τον χειροτόνησε επίσκοπο με τον τίτλο του Ταλντόμ, μαζί με τον Αρχιεπίσκοπο Βρυξελλών Σίμωνα και τον Επίσκοπο Ντομοντέντοβο Συμεών. Στη χειροτονία ήρθαν οι συγγενείς του και πολλοί πιστοί από την κοινότητα της Γλασκώβης. Οι ειδήσεις για τη χειροτονία τον παρουσίασαν ως τον πρώτο Σκωτσέζο στην καταγωγή που έγινε ορθόδοξος επίσκοπος μετά το Μεγάλο Σχίσμα.

Η εκλογή του έγινε σύμφωνα με την ιδιαίτερη τάξη της αρχιεπισκοπής, η οποία διατηρεί τον τρόπο διοίκησης που καθιέρωσε η Σύνοδος της Μόσχας του 1917–1918. Υπό την Κωνσταντινούπολη, οι βοηθοί επίσκοποι της αρχιεπισκοπής εκλέγονταν από τη Σύνοδο του Οικουμενικού Πατριαρχείου· έτσι είχε εκλεγεί και ο Ιωάννης, το 2015. Η πατριαρχική γκράμοτα του 2019, με την οποία η αρχιεπισκοπή έγινε δεκτή στο Πατριαρχείο Μόσχας, δίνει τώρα στη συνέλευσή της το δικαίωμα να εκλέγει τους βοηθούς επισκόπους της. Η γκράμοτα είναι επίσημο γράμμα με το οποίο ο πατριάρχης αποφασίζει ή επικυρώνει κάτι. Τον κατάλογο των υποψηφίων τον καταρτίζει ο επιχώριος επίσκοπος, αφού συμβουλευθεί τους βοηθούς επισκόπους και το συμβούλιο της αρχιεπισκοπής. Ο Πατριάρχης μπορεί να τον τροποποιήσει, και η Σύνοδος της Ρωσικής Εκκλησίας επικυρώνει την εκλογή. Η ίδια γκράμοτα προβλέπει ότι οι αποφάσεις του εκκλησιαστικού δικαστηρίου της αρχιεπισκοπής μπορούν να προσβληθούν στο Ανώτατο Γενικό Εκκλησιαστικό Δικαστήριο του Πατριαρχείου Μόσχας. Οι ιδιαίτεροι κανονισμοί της αρχιεπισκοπής παραμένουν λοιπόν μέσα στο πλαίσιο της Ρωσικής Εκκλησίας.

Ο Επίσκοπος Αυγουστίνος γεννήθηκε στη Γλασκώβη. Είναι ο ορθόδοξος εφημέριος του Πανεπιστημίου της Γλασκώβης, ο πρώτος στην ιστορία του, δηλαδή ο ορθόδοξος ιερέας που έχει οριστεί να ποιμαίνει τους φοιτητές του. Το 2014 ο Μητροπολίτης Κάλλιστος (Ware) τον κάλεσε να γίνει ορθόδοξος εφημέριος του νησιού Ιόνα, από όπου ο Άγιος Κολούμβας έφερε το Ευαγγέλιο στη Σκωτία τον 6ο αιώνα. Η Ιόνα θεωρείται από παλιά λίκνο του σκωτικού χριστιανισμού. Η διακονία του εκτείνεται σε όλη την αρχιεπισκοπή: το 2026 επισκέφθηκε τις κοινότητές της στη Νορβηγία και στη Γερμανία.

Μια αμφισβητούμενη υποδοχή

Στις 17 Δεκεμβρίου 2020, στο Παρίσι, ο Μητροπολίτης Ιωάννης δέχθηκε στην Ορθόδοξη Εκκλησία τον James Siemens, ο οποίος έλαβε το όνομα Ιάκωβος. Μέχρι τότε υπηρετούσε ως ιερέας της Ουκρανικής Ελληνοκαθολικής Εκκλησίας, και πριν από αυτό υπήρξε αγγλικανός ιερέας. Ο π. Ιάκωβος εξομολογήθηκε, ενδύθηκε τα ιερατικά άμφια και συλλειτούργησε με τον Μητροπολίτη. Δεν χειροτονήθηκε εκ νέου. Όταν ρωτήθηκε σχετικά τον Ιανουάριο του 2021, είπε ότι η απόφαση ελήφθη χωρίς αυτόν. Γνώριζε μόνο ότι είχε προηγηθεί έρευνα, ώστε όλα να γίνουν όσο το δυνατόν πιο σύμφωνα με τους κανόνες.

Στην ιστορία της Εκκλησίας, οι κληρικοί που έρχονταν από έξω από την ορθόδοξη κοινωνία έγιναν δεκτοί με διάφορους τρόπους. Ο 8ος κανόνας της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου επέτρεπε, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, στους κληρικούς των Ναυατιανών, που ονομάζονταν και Καθαροί, να διατηρούν τον κληρικό τους βαθμό όταν γίνονταν δεκτοί στην Εκκλησία. Οι Ναυατιανοί ήταν μια ομάδα που αποσχίστηκε από την Εκκλησία τον 3ο αιώνα. Ο 19ος κανόνας της ίδιας Συνόδου όριζε να βαπτίζονται οι οπαδοί του Παύλου του Σαμοσατέως και οι κληρικοί τους, αν κρίνονταν άξιοι, να χειροτονούνται. Κάποιες πρακτικές λοιπόν δέχονται έναν τέτοιο κληρικό ως λαϊκό και τον χειροτονούν μετά από κανονική εξέταση, ενώ άλλες τον δέχονται στον βαθμό που είχε. Οι ορθόδοξες δικαιοδοσίες δεν τις εφάρμοσαν και δεν τις κατανόησαν πάντοτε με τον ίδιο τρόπο.

Η αρχιεπισκοπή θεώρησε την υποδοχή του π. Ιακώβου πράξη οικονομίας. Με την οικονομία η Εκκλησία εφαρμόζει ποιμαντικά τους κανόνες της για τη σωτηρία των ανθρώπων, μένοντας μέσα στο πλαίσιο της κανονικής και συνοδικής της εξουσίας. Η αρχιεπισκοπή δήλωσε ότι ακολούθησε μια συνήθη πρακτική της Ρωσικής Εκκλησίας.

Η Ρωσική Εκκλησία γνωρίζει από παλιά την υποδοχή ρωμαιοκαθολικών ιερέων στον βαθμό τους, μετά από μετάνοια, αποκήρυξη των πλανών της ομολογίας τους και ομολογία της ορθόδοξης πίστεως. Ο Άγιος Φιλάρετος Μόσχας συνέταξε τάξη υποδοχής ρωμαιοκαθολικού ιερέα, στην οποία δεν επαναλαμβάνονται το Βάπτισμα, το Χρίσμα και η χειροτονία. Ο Άγιος Αλέξιος Toth, ελληνοκαθολικός ιερέας, έγινε δεκτός στην Ορθοδοξία το 1891, στην Αμερική, μαζί με τους πιστούς του, και συνέχισε τη διακονία του ως ορθόδοξος ιερέας χωρίς νέα χειροτονία. Μετά από αυτόν ήρθαν στην Ορθοδοξία πολλοί άλλοι ελληνοκαθολικοί ιερείς. Η Ορθόδοξη Εκκλησία στην Αμερική τον αγιοκατέταξε το 1994.

Το 1898, στην Αγία Πετρούπολη, ο Μαρ Ιωνάς (Mar Yonan), επίσκοπος της Ασσυριακής Εκκλησίας της Ανατολής, και μερικοί από τους κληρικούς του έγιναν δεκτοί στον βαθμό τους, με ομολογία πίστεως και ένδυση των αμφίων. Η Εκκλησία της Ανατολής βρισκόταν εκτός κοινωνίας με τις Εκκλησίες της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας ήδη από τις χριστολογικές έριδες του 5ου αιώνα.

Το 2010, στη Μόσχα, ο Μητροπολίτης Ιλαρίων (Αλφέγιεφ) δέχθηκε στην Ορθοδοξία τον Gabriel Bunge, βενεδικτίνο μοναχό και ιερέα, γνωστό για τις μελέτες του για τον Ευάγριο τον Ποντικό. Οι ειδήσεις της εποχής δεν περιγράφουν την τάξη της υποδοχής. Η αρχιεπισκοπή τον αναφέρει ως παράδειγμα υποδοχής με ένδυση των αμφίων και συλλείτουργο. Αναφέρει επίσης ότι ο Άγιος Τύχων, ο Μητροπολίτης Ευλόγιος και ο Αρχιεπίσκοπος Γεώργιος (Wagner) του Παρισιού δέχθηκαν καθολικούς ιερείς με τον ίδιο τρόπο. Η επισκοπή της ROCOR δεν δέχθηκε αυτό το επιχείρημα.

Το 1927 ο Μητροπολίτης Αντώνιος (Χραποβίτσκι), ο πρώτος προκαθήμενος της ROCOR, έγραφε ότι κατ’ οικονομίαν μπορούν να γίνουν δεκτοί στον βαθμό τους ακόμη και αγγλικανοί κληρικοί. Θεωρούσε ότι η χάρη τους δίδεται τη στιγμή που γίνονται δεκτοί στην Εκκλησία. Αργότερα, η γραμμή της ROCOR έγινε αυστηρότερη. Το 1971 η Σύνοδος των Επισκόπων της ROCOR αποφάσισε αυστηρότερη πρακτική για την υποδοχή όσων προέρχονται από έξω από την Εκκλησία: κατά κανόνα με Βάπτισμα, και διαφορετικά μόνο σε περίπτωση μεγάλης ανάγκης και με ρητή ευλογία του επισκόπου. Η απόφαση αφορούσε την υποδοχή λαϊκών και δεν μιλούσε για την υποδοχή κληρικών. Η απόφαση σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση ανήκει στην εκκλησιαστική αρχή που είναι αρμόδια να τη λάβει και παραμένει υπό την κανονική και συνοδική ευθύνη της Εκκλησίας.

Στις 23 Ιανουαρίου 2021 ο Επίσκοπος Ειρηναίος, επιχώριος επίσκοπος της ROCOR για τη Μεγάλη Βρετανία και τη Δυτική Ευρώπη, έκρινε την υποδοχή του π. Ιακώβου εντελώς αντικανονική. Με μια εγκύκλια οδηγία απαγόρευσε στους κληρικούς του να συλλειτουργούν μαζί του και με οποιονδήποτε κληρικό ή ίδρυμα της αρχιεπισκοπής στις Βρετανικές Νήσους. Ζήτησε από τους πιστούς της ROCOR να μη μεταλαμβάνουν των Μυστηρίων στους ναούς της αρχιεπισκοπής. Ο επίσκοπος χαρακτήρισε την απόφασή του προσωρινό μέτρο, για όσο χρόνο χρειαστεί ώστε η ανώτερη εκκλησιαστική αρχή να εξετάσει το ζήτημα.

Το καλοκαίρι του 2021 η διαφωνία μεγάλωσε. Αρκετοί κληρικοί της ROCOR, ανάμεσά τους οι κληρικοί της ενορίας του Colchester και κληρικοί του βικαριάτου Δυτικού Τυπικού της ROCOR, ζήτησαν να περάσουν στη Rue Daru χωρίς απολυτήριο γράμμα. Το Δυτικό Τυπικό περιλαμβάνει ορθόδοξες ενορίες που λατρεύουν σύμφωνα με λειτουργικές τάξεις δυτικής προέλευσης. Η αρχιεπισκοπή δέχθηκε δεκατρείς κληρικούς στις 23 Αυγούστου και ανακοίνωσε την υποδοχή στις 3 Σεπτεμβρίου. Η επισκοπή της ROCOR διαμαρτυρήθηκε.

Η συνήθης τάξη, που θεσπίστηκε ήδη από τον 16ο κανόνα της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου, απαγορεύει την υποδοχή κληρικών που εγκαταλείπουν τον επίσκοπό τους χωρίς τη συγκατάθεσή του. Σε μια δήλωση που εκδόθηκε τον Οκτώβριο του 2021 με την ευλογία του Μητροπολίτη Ιωάννη, η αρχιεπισκοπή υποστήριξε ότι το απολυτήριο γράμμα δεν απαιτείται όταν δύο εκκλησιαστικές δομές δεν βρίσκονται πλέον σε κανονική ενότητα μεταξύ τους. Η οδηγία του Επισκόπου Ειρηναίου θεωρούνταν εκεί ρήξη της κοινωνίας, την οποία μόνο η ROCOR μπορούσε να θεραπεύσει. Η αρχιεπισκοπή υπενθύμισε επίσης ότι και η ίδια η ROCOR είχε δεχθεί ενορίες που προέρχονταν από το Οικουμενικό Πατριαρχείο χωρίς τέτοια γράμματα. Αυτή ήταν η επιχειρηματολογία που προβλήθηκε για να υπερασπιστεί τις μετακινήσεις των κληρικών, όχι μια ερμηνεία αποδεκτή και από τις δύο πλευρές. Η Σύνοδος της ROCOR εξέτασε το ζήτημα στις 8 και 9 Δεκεμβρίου 2021 και χαρακτήρισε αντικανονική την αξίωση του Μητροπολίτη Ιωάννη ότι δέχθηκε κληρικούς της ROCOR χωρίς απολυτήριο γράμμα.

Τον Νοέμβριο του 2021 ο Μητροπολίτης Βερολίνου Μάρκος, επιχώριος επίσκοπος της ROCOR για τη Γερμανία, είπε ότι είχε πρόσφατα απαγορεύσει στους κληρικούς του να συλλειτουργούν με κληρικούς της αρχιεπισκοπής. Σχολιάζοντας αυτή την απαγόρευση τον Δεκέμβριο του 2021, ο Πατριαρχικός Έξαρχος Δυτικής Ευρώπης, Μητροπολίτης Κορσούν Αντώνιος, είπε ότι δεν πρέπει να εκληφθεί ως ρήξη της κοινωνίας και ότι γίνονται βήματα προς τη συμφιλίωση. Η δήλωση αφορούσε τις ευρύτερες εντάσεις ανάμεσα στη ROCOR και την αρχιεπισκοπή και δεν αποτελούσε απόφαση για την υπόθεση του Κάρντιφ. Ο Μητροπολίτης Βολοκολάμσκ Ιλαρίων, τότε πρόεδρος του Τμήματος Εξωτερικών Εκκλησιαστικών Σχέσεων, εξέφρασε την ελπίδα ότι οι δυσκολίες θα ξεπεραστούν μέσω διαλόγου.

Στις 10 Φεβρουαρίου 2022 ο Μητροπολίτης Ιωάννης ακύρωσε την υποδοχή των κληρικών που είχαν έρθει από τη ROCOR, για να διαφυλάξει την ειρήνη, την κοινωνία και την ενότητα της Εκκλησίας. Ο Επίσκοπος Ειρηναίος δέχθηκε την είδηση με χαρά. Η τότε ανακοίνωση της ROCOR τόνισε ότι η εξουσία της επισκοπής πάνω σε αυτούς τους κληρικούς δεν είχε διακοπεί. Στις 28 Φεβρουαρίου 2022 η Σύνοδος της ROCOR επικύρωσε την καθαίρεση πέντε πρώην κληρικών της ενορίας του Colchester, την οποία είχε αποφασίσει το επισκοπικό δικαστήριο τον Οκτώβριο του 2021. Η ακύρωση αφορούσε τους κληρικούς που είχαν έρθει από τη ROCOR, όχι την υποδοχή του π. Ιακώβου.

Η υπόθεση του Κάρντιφ παρέμεινε ανοιχτή. Ο π. Ιάκωβος συνεχίζει να υπηρετεί στην αρχιεπισκοπή, η οποία τον θεωρεί κληρικό σε κανονική τάξη. Η ηγεσία της επισκοπής της ROCOR αμφισβήτησε την υποδοχή του. Στις δημόσιες πηγές που ερευνήσαμε έως τις 2 Οκτωβρίου 2026 δεν βρήκαμε καμία συνοδική απόφαση που να διευκρινίζει την υπόθεση, ούτε κάποια είδηση για άρση της απαγόρευσης.

Η σχέση της αρχιεπισκοπής με τη Μόσχα παραμένει πάντως ζωντανή. Στις 16 Σεπτεμβρίου 2026 ο Μητροπολίτης Βολοκολάμσκ Αντώνιος, ο οποίος σήμερα προΐσταται του Τμήματος Εξωτερικών Εκκλησιαστικών Σχέσεων του Πατριαρχείου Μόσχας, επισκέφθηκε τον Μητροπολίτη Ιωάννη στο Παρίσι. Η ανακοίνωση για τη συνάντηση αυτή δεν αναφέρει την υπόθεση του Κάρντιφ.

Γιατί η ROCOR δεν αναγνωρίζει τον π. Ιάκωβο

Η οδηγία του Ιανουαρίου 2021 εξηγούσε γιατί η επισκοπή της ROCOR θεωρεί αντικανονική την υποδοχή του. Ο π. Ιάκωβος είχε γίνει δεκτός στην Ορθοδοξία χωρίς Βάπτισμα και χωρίς Χρίσμα. Έπειτα είχε αναγνωριστεί ως ορθόδοξος ιερέας χωρίς να έχει λάβει ορθόδοξη χειροτονία. Γι’ αυτό η επισκοπή της ROCOR δεν τον αναγνωρίζει ως ιερέα.

Αυτός ο τρόπος υποδοχής έχει παλαιά προηγούμενα στη Ρωσική Εκκλησία, αλλά η ROCOR δεν τον αποδέχεται στην περίπτωση του π. Ιακώβου. Η οικονομία ανήκει στην κρίση του επισκόπου που την εφαρμόζει και δεν επιβάλλεται σε άλλους επισκόπους ως κανόνας. Η αρχιεπισκοπή ακολουθεί την παλαιά ρωσική πρακτική, την οποία, όπως λέει, ακολουθεί και το Πατριαρχείο Μόσχας. Η ROCOR εφαρμόζει σε αυτή την περίπτωση αυστηρότερη τάξη. Η οδηγία δείχνει ότι, για τη ROCOR, ένας κληρικός που έρχεται από έξω από την Εκκλησία χρειάζεται ορθόδοξη χειροτονία, και ότι η υποδοχή στο Παρίσι δεν την αναπληρώνει. Οι δύο δομές της ίδιας Εκκλησίας εφαρμόζουν λοιπόν διαφορετικούς κανόνες. Στο Κάρντιφ, όπου και οι δύο έχουν ενορίες, η διαφορά έγινε ανοιχτή διαφωνία.

Τα παλαιά προηγούμενα δεν κλείνουν όμως το ζήτημα. Αφορούν κληρικούς χειροτονημένους στη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία, στην Ελληνοκαθολική ή στην Εκκλησία της Ανατολής. Ο δρόμος του π. Ιακώβου ήταν μακρύτερος: ήταν πρώτα αγγλικανός ιερέας και μόνο έπειτα ελληνοκαθολικός ιερέας. Η αρχιεπισκοπή τον δέχθηκε ως ελληνοκαθολικό ιερέα, αλλά οι δημόσιες πηγές που ερευνήθηκαν δεν λένε πότε και από ποιον χειροτονήθηκε στην Ελληνοκαθολική Εκκλησία. Το αν τα παλαιά προηγούμενα ταιριάζουν σε μια τέτοια πορεία είναι ακριβώς ένα από τα σημεία που μπορούν να αμφισβητηθούν.

Η ROCOR και η αρχιεπισκοπή βρίσκονται και οι δύο στη Ρωσική Εκκλησία και σε κοινωνία μεταξύ τους. Κοινωνία σημαίνει ότι αναγνωρίζουν η μία την άλλη ως Εκκλησία και κοινωνούν από το ίδιο Ποτήριο. Δεν υποχρεώνει όμως έναν επίσκοπο να αποδέχεται κάθε απόφαση άλλου επισκόπου. Κάθε επίσκοπος ευθύνεται για τους κληρικούς και τους πιστούς του και μπορεί να θεωρήσει αντικανονική μια συγκεκριμένη πράξη άλλου ιεράρχη. Η διαφωνία αφορά λοιπόν την υποδοχή ενός μόνο κληρικού, όχι την αρχιεπισκοπή ως Εκκλησία.

Η δυσκολία προκύπτει από το ότι, για την αρχιεπισκοπή, ο π. Ιάκωβος είναι ιερέας, και οι κληρικοί της συλλειτουργούν μαζί του. Ένας ιερέας της ROCOR που θα συλλειτουργούσε μαζί τους θα έμπαινε, μέσω αυτών, σε κοινωνία και με εκείνον. Έτσι εξηγείται γιατί η οδηγία δεν σταμάτησε στον π. Ιάκωβο αλλά περιέλαβε όλους τους κληρικούς και όλα τα ιδρύματα της αρχιεπισκοπής στις Βρετανικές Νήσους. Η αρχιεπισκοπή είδε σε αυτήν ρήξη της κοινωνίας. Για μια παρόμοια απαγόρευση στη Γερμανία, ο Πατριαρχικός Έξαρχος είπε ότι δεν αποτελεί ρήξη της κοινωνίας ανάμεσα στις δύο δομές του Πατριαρχείου Μόσχας. Τυπικά παραμένουν σε κοινωνία, ως μέρη της ίδιας Εκκλησίας. Στις Βρετανικές Νήσους όμως η κοινωνία τους είναι στην πράξη περιορισμένη.

Η διαφωνία μπορεί να διαρκέσει, επειδή και οι δύο είναι αυτοδιοίκητες μέσα στη Ρωσική Εκκλησία. Η ROCOR έχει αυτό το δικαίωμα από την Πράξη Κανονικής Κοινωνίας του 2007 και η αρχιεπισκοπή από τη γκράμοτα του 2019. Καμία δεν έχει εξουσία πάνω στην άλλη. Ανάμεσά τους μπορεί να αποφασίσει μόνο η ανώτερη εκκλησιαστική αρχή της Ρωσικής Εκκλησίας. Ο Επίσκοπος Ειρηναίος άφησε την υπόθεση στην κρίση αυτής της αρχής, η οποία δεν έχει τοποθετηθεί δημόσια ως τώρα.

Για όσους αναζητούν μια κοινότητα

Οι κοινότητες της αρχιερατικής περιφέρειας είναι μικρές, και ορισμένες δεν λειτουργούν κάθε Κυριακή. Όποιος θέλει να πάει σε κάποια από αυτές καλό είναι να αναζητήσει πρώτα τον κατάλογο των κοινοτήτων και των ιερέων στον ιστότοπο της αρχιερατικής περιφέρειας και να ειδοποιήσει τον ιερέα. Οι ακολουθίες γίνονται τις περισσότερες φορές στα αγγλικά, οπότε μπορούν να τις παρακολουθήσουν και όσοι δεν γνωρίζουν σλαβονικά. Το ημερολόγιο δεν είναι παντού το ίδιο. Όπως έλεγε ο π. Ιάκωβος το 2021, η αρχιεπισκοπή αφήνει κάθε κοινότητα να αποφασίσει αν θα ακολουθεί το παλαιό ή το νέο ημερολόγιο, ενώ ο καθεδρικός ναός του Παρισιού ακολουθεί το παλαιό.

Η διαφωνία με τη ROCOR έχει και πρακτικές συνέπειες. Οι πιστοί που βρίσκονται υπό την υπακοή της επισκοπής της ROCOR η οποία εξέδωσε την απαγόρευση ακολουθούν την καθοδήγηση του επισκόπου τους. Οι πιστοί άλλων δικαιοδοσιών καλό είναι να ξεκαθαρίσουν το ζήτημα με τον δικό τους ιερέα και, όταν χρειάζεται, με την επισκοπή τους, πριν κοινωνήσουν στις κοινότητες της αρχιεπισκοπής.

Ουόλσινγκχαμ

Το Ουόλσινγκχαμ, στην κομητεία του Νόρφοκ, είναι από τον Μεσαίωνα τόπος προσκυνήματος αφιερωμένος στη Θεοτόκο και συχνά ονομάζεται «η Ναζαρέτ της Αγγλίας». Στο χωριό Little Walsingham, μέσα στον ναό του αγγλικανικού προσκυνήματος, βρίσκεται ένα μικρό ορθόδοξο παρεκκλήσι. Το χρησιμοποιούσαν ήδη από το 1941 αιχμάλωτοι πολέμου από την Ανατολική Ευρώπη και Πολωνοί στρατιώτες που βρίσκονταν στην Αγγλία. Το παρεκκλήσι καθαγίασε ο Αρχιεπίσκοπος Γκρόντνο Σάββας, αρχικά στο όνομα της εικόνας της Θεοτόκου «της Διαρκούς Βοηθείας». Αργότερα αφιερώθηκε στη Ζωοδόχο Πηγή, με την οποία είναι γνωστό σήμερα. Μετά τον πόλεμο λειτούργησε σε αυτό ο Άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς, ο Σέρβος ιεράρχης που είχε περάσει από το στρατόπεδο του Νταχάου και είχε έρθει στο Ουόλσινγκχαμ για να αναρρώσει.

Σήμερα λειτουργούν στο παρεκκλήσι ιερείς από διάφορες δικαιοδοσίες. Το έργο της ROCOR στο Ουόλσινγκχαμ έχει ανατεθεί στον ιερομόναχο Μάρκο (Underwood), εφημέριο της ενορίας της ROCOR στο Κάρντιφ. Στο ίδιο χωριό βρίσκεται και το προσκυνηματικό παρεκκλήσι του Αγίου Σεραφείμ, σε έναν πρώην σιδηροδρομικό σταθμό. Από τον ναό του Αγίου Σεραφείμ στο Ουόλσινγκχαμ είχε ξεκινήσει το 1982 ο ηγούμενος Δαβίδ (Meyrick), όταν ίδρυσε την κοινότητα του Νόριτς. Η σκήτη της μοναχής Melangell βρίσκεται στον ίδιο κεντρικό δρόμο του χωριού.

Κάθε φθινόπωρο η αρχιεπισκοπή πραγματοποιεί εδώ προσκύνημα στη γιορτή της εικόνας της Παναγίας του Ουόλσινγκχαμ. Στις 19 Σεπτεμβρίου 2026 η ημέρα άρχισε με τη Θεία Λειτουργία που τέλεσε ο π. Ιουλιανός Sadowski από το Νόριτς. Μετά το κοινό γεύμα, οι προσκυνητές αναχώρησαν για το γειτονικό χωριό Houghton St Giles, από όπου θα ξεκινούσε η λιτανεία με τον Σταυρό. Ήθελαν να φτάσουν εκεί με το λεωφορείο, αλλά εκείνη την ημέρα τα λεωφορεία δεν σταματούσαν στο χωριό, εξαιτίας ενός άλλου μεγάλου προσκυνήματος. Πήγαν τότε όλοι με τα πόδια, με χαρά. Στη λιτανεία προσευχήθηκαν κυρίως για τους χριστιανούς που διώκονται για την πίστη τους. Στον δρόμο έψαλλαν, στα αγγλικά και στα σλαβονικά, το «Άγιος ο Θεός» και το «Υπεραγία Θεοτόκε, σώσον ημάς». Η λιτανεία πέρασε από το παρεκκλήσι του Αγίου Σεραφείμ και σταμάτησε στη σκήτη της μοναχής Melangell. Η ημέρα έκλεισε με την Παράκληση της Παναγίας του Ουόλσινγκχαμ και τον Ακάθιστο Ύμνο, που έψαλαν όλοι.

Στην περιγραφή του προσκυνήματος, η μοναχή Melangell ευχαριστεί όσους βοήθησαν στις προετοιμασίες. Ανάμεσά τους είναι πιστοί από την ενορία της Μεταμορφώσεως στο Great Walsingham, που ανήκει στην αρχιερατική περιφέρεια ρωσικής παράδοσης των Θυατείρων, και από την ενορία της ROCOR του Αγίου Αλεξάνδρου Νιέφσκι στο Νόριτς, που ιδρύθηκε το 2016. Η πόλη του Νόριτς έχει έτσι δύο κοινότητες ρωσικής παράδοσης, μία της αρχιεπισκοπής και μία της ROCOR.

Τον Νοέμβριο του 2025 η θαυματουργή εικόνα της Θεοτόκου του Κουρσκ, που φυλάσσεται από τη ROCOR και ονομάζεται «Οδηγήτρια της ρωσικής διασποράς», επειδή συνόδευσε την περιπλάνηση της ρωσικής μετανάστευσης, έφτασε στο Ουόλσινγκχαμ. Σύμφωνα με το πρόγραμμα που δημοσίευσε η αρχιεπισκοπή, το βράδυ της 13ης Νοεμβρίου ψάλθηκε ο Ακάθιστος Ύμνος στη σκήτη της μοναχής Melangell. Το επόμενο πρωί η εικόνα έγινε δεκτή στο αγγλικανικό προσκύνημα, και στο ορθόδοξο παρεκκλήσι τελέστηκε η Θεία Λειτουργία, την οποία η ενορία της ROCOR του Κάρντιφ είχε ανακοινώσει ως δική της ακολουθία.

Επίλογος

Η Rue Daru έχει στη Μεγάλη Βρετανία μια μικρή παρουσία. Οι πιστοί της προέρχονται από πολλά έθνη. Οι κοινότητές της λειτουργούν κυρίως στα αγγλικά και τιμούν τους αγίους της γης όπου ζουν. Από το 2025 έχουν Σκωτσέζο επίσκοπο, και η ενορία του Κάρντιφ αγόρασε το 2026 ένα κτίριο ναού, το οποίο θέλει να ετοιμάσει για την ορθόδοξη λατρεία.

Η αρχιερατική περιφέρεια ζει τη ζωή της μέσα στην αρχιεπισκοπή της, τμήμα της Ρωσικής Εκκλησίας, ενώ ορισμένοι λειτουργικοί δεσμοί με την επισκοπή της ROCOR παραμένουν τραυματισμένοι από μια κανονική διαφωνία. Η θεραπεία της απαιτεί εκκλησιαστική διευκρίνιση και συμφιλίωση ανάμεσα στους ιεράρχες που έχουν τη φροντίδα αυτών των πιστών. Η βοήθεια που δίνουν ο ένας στον άλλον στο Ουόλσινγκχαμ δεν αντικαθιστά αυτή τη διευκρίνιση, αλλά δείχνει ότι η διαφωνία δεν χρειάζεται να γίνει έχθρα.

Διαβάστε επίσης

Πηγές

Η αρχιεπισκοπή και η βρετανική αρχιερατική περιφέρεια
– Αρχιεπισκοπή ρωσικής παράδοσης: archeveche.eu, μαζί με την περιγραφή του προσκυνήματος στο Ουόλσινγκχαμ στις 19 Σεπτεμβρίου 2026 και το πρόγραμμα της επίσκεψης της εικόνας του Κουρσκ
– Αρχιεπισκοπή: βιογραφία του Μητροπολίτη Ιωάννη και η πατριαρχική γκράμοτα του 2019
– Αρχιερατική περιφέρεια Μεγάλης Βρετανίας και Ιρλανδίας: archdiocesegbi.com και ο κατάλογος των κοινοτήτων
– Η αρχιερατική περιφέρεια που έμεινε υπό την Κωνσταντινούπολη: thyateira-deanery.uk, ο κατάλογος ενοριών και κοινοτήτων (ανάκτηση στις 3 Οκτωβρίου 2026) και οι ανακοινώσεις του 2019
– Ο Μητροπολίτης Ιωάννης για την επιστροφή στη Μόσχα: OrthoChristian, Μάρτιος 2020
– Η ένωση του 2019: OrthoChristian, Νοέμβριος 2019

Οι κοινότητες
– Κάρντιφ: orthodoxcardiff.com, η έκκληση για τον νέο ναό (ανάκτηση στις 2 Οκτωβρίου 2026), St Sergius Press
– Κέντρο Ορθόδοξης Μόρφωσης: Ancient Faith, Μάιος 2026
– Γλασκώβη: glasgoworthodox.org
– Έξετερ: stpancrasofrome.org
– Σέφιλντ: orthodoxchurchsheffield.com
– Νόρθαμπτον: saintannesnorthampton.org και η σελίδα της ενορίας στον ιστότοπο της αρχιεπισκοπής
– Νόριτς: orthodoxchurch-norwich.co.uk και St John de Sepulchre

Ο Επίσκοπος Αυγουστίνος
– Τμήμα Εξωτερικών Εκκλησιαστικών Σχέσεων: η χειροτονία του Επισκόπου Ταλντόμ
– OrthoChristian: Scottish priest consecrated bishop

Η ενορία του Λονδίνου, η κρίση του Σουρόζ και ο χωρισμός του 2019
– Wikipedia: Russian Orthodox Diocese of Sourozh και Basil Osborne
– OrthodoxWiki: Diocese of Sourozh και Basil (Osborne) of Amphipolis
– Πατριαρχείο Μόσχας: Situation in the Diocese of Sourozh, Μάιος 2006
– Religion in Eastern Europe: η έκθεση της επιτροπής της Συνόδου της Μόσχας για την Επισκοπή του Σουρόζ, 2006
– Robert Collins: An Island of Holy Rus, διδακτορική διατριβή, Birkbeck, 2009
– Ορθόδοξη Εκκλησία στην Αμερική: UK diocesan crisis tests Church’s mission to all, Ιούνιος 2006
– Ίδρυμα «Μητροπολίτης Αντώνιος του Σουρόζ»: χρονολόγιο της ζωής του Μητροπολίτη Αντωνίου
– Τμήμα Εξωτερικών Εκκλησιαστικών Σχέσεων: ανακοίνωση του 2010 για τον Επίσκοπο Βασίλειο (Osborne), που υπενθυμίζει και την απόφαση της 16ης Μαΐου 2007
– Wikipedia: Archdiocese of Russian Orthodox Churches in Western Europe και Joining of the Archdiocese to the Moscow Patriarchate
– Wikipedia: Act of Canonical Communion with the Moscow Patriarchate

Η υποδοχή του π. Ιακώβου και η σχέση με τη ROCOR
– OrthoChristian: συνέντευξη με τον π. Ιάκωβο, Ιανουάριος 2021
– Αρχιεπισκοπή: δήλωση για την υποδοχή κληρικών, Οκτώβριος 2021
– Αρχιμανδρίτης Αμβρόσιος (Pogodin): On the Question of the Order of Reception of Persons into the Orthodox Church, κεφ. 2
– Μητροπολίτης Αντώνιος (Χραποβίτσκι): Why Anglican Clergy Could Be Received in Their Orders, 1927
– Wikipedia: Alexis Toth
– OrthodoxWiki: Russian Ecclesiastical Mission in Urmia και Gabriel (Bunge)
– ROCOR Studies: Abun Mar Elia of Supurgansk and Urmia, για την υποδοχή του 1898
– Θεολογική Σχολή του Αγίου Βλαδιμήρου: Renowned Benedictine Monk and SVS Press Author Joins Orthodox Church, 2010
– Orthodox Exchange: βιογραφία του π. Ιακώβου
– ROCOR Studies: η απόφαση της Συνόδου της ROCOR της 15/28 Σεπτεμβρίου 1971
– OrthoChristian: Moscow hierarchs comment on the situation between ROCOR and the Paris Archdiocese, Δεκέμβριος 2021
– OrthoChristian: ROCOR Synod discusses situation with the Paris Archdiocese, Δεκέμβριος 2021
– OrthoChristian: Reception of ROCOR clergy into Paris Archdiocese without a release is rescinded, Φεβρουάριος 2022
– Επισκοπή της ROCOR: ανακοίνωση του Φεβρουαρίου 2022
– OrthoChristian: Several ROCOR clergy in England defrocked, Μάρτιος 2022
– Orthodox House: η συνάντηση της 16ης Σεπτεμβρίου 2026

Ουόλσινγκχαμ
– Ενορία της ROCOR στο Κάρντιφ: για το ορθόδοξο παρεκκλήσι και τον Αρχιεπίσκοπο Γκρόντνο Σάββα
– Επισκοπή της ROCOR: η πανήγυρις του παρεκκλησίου του Ουόλσινγκχαμ, 2023